Hayır’dan Evet’e dönüşen referandum

16 Nisan referandumunun üzerinden 1 yıl geçti. Geçen süreye rağmen itirazların sürdüğü referandum oylaması, bugün birçok kentte yapılacak eylemlerle protesto ediliyor.

Başkanlık sisteminin oylandığı 16 Nisan Referandumu’nun üzerinden 1 yıl geçti. Geçen süreye rağmen referandumun hileli geçtiği iddiası ise devam ediyor. O gün yaşanan ihlaller ve YSK’nın “Mühürsüz oylar geçerli sayılacak” açıklaması da seçimin şaibeli olduğu söylemini artırdı. Bütün bunlara rağmen referandumda yüzde 51,2 “Evet”, yüzde 48,8 ise “Hayır” oyu çıktı. Fakat seçimin “Hayır’dan, EVET’e” dönüştüğü halen konuşuluyor.
Saat 07.00’de başlayıp, 17.00’de sona eren referanduma çok sayıda ihlal haberi damgasını vurdu. Bir çok sandıkta fazladan oy kullanıldı, bazı sandıklarda mühürsüz oylar çıktı, araç içerisinde oylar kullanıldı, HDP’li müşahitler gözaltına alındı. En ağır ihlaller ise bölgede yaşandı. Sandıklar, zırhlı araç ve silahlar arasında kuruldu. Referandumun acı haberi ise Diyarbakır Çermik’ten geldi. Diyarbakır’ın Çermik ilçesine bağlı Yabanardı Köyü’nde başkalarının yerine oy kullanan AKP’li kardeşini uyaran Avdo Yıldız ve oğlu Şeymus Yıldız öldürüldü.
O gün yaşanan ihlallerden bazıları şöyle;
*Hakkari Yüksekova’da kurulan 212 sandık başkanının tamamında AKP üyeleri görevlendirildi.
*Diyarbakır’ın Sur ilçesinde de Uluslararası Gözlemci Andrej Hunko, İskenderpaşa İlkokulu’nda gözlem yapmalarının ağır silahlı özel harekatçılar tarafından engellendiğini duyurdu.
*Urfa’nın Eyyubiye mahallesine bağlı bir köyünde toplu ‘Evet’ oyu kullanıldı.
*Van’ın Özalp ilçesindeki 3 Nisan Ortaokulu’nda ilçe emniyet amiri, HDP görevlisini okul dışına çıkarttı.
*Diyarbakır’ın Bağlar ilçesindeki Fatih Ortaokulu’nun HDP sorumlusu Sedat Köse gözaltına alındı.
*Diyarbakır Talaytepe’de bulunan M. Akif Ersoy İÖO’nda HDP’li okul sorumlularından Haygül Aktaş ve Rojin Şeker gözaltına alındı.
*Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde bazı köylerin sandıkları seçmenlere haber verilmeden karakol olan köylere taşındı. Köylüler, sabah oy kullanmaya gittiklerinde durumu öğrendi. İlçe Seçim Kurulu yetkilileri, durumdan muhtarları daha önceden haberdar ettiklerini iddia etti ve sorunun muhtarların köylüleri haberdar etmemesinden kaynaklandığını söyledi.
*Üsküdar’da, bir oy kullanma kabininin yanına 15 Temmuz gününe ait fotoğraflar yapıştırıldı.
*Kocaeli Barış gazetesinin haberine göre, Kocaeli Derince Cumhuriyet Ortaokulu’nda Nurten Abay isimli seçmen, iki ayrı sandıkta birden oy kullandı. CHP’li müşahitlerin tespit ettiği usulsüzlük üzerine işlem yapıldı.
*Hatay’ın Reyhanlı ilçesinde halk oylaması için kurulan 159 sandığın bazılarında, seçim başladıktan sonra oy pusulalarına basılan mühürde, ’Evet’ yazdığı ortaya çıktı. Olayın İlçe Seçim Kurulu’na bildirilmesinin ardından ’Evet’ yazan mühürler toplatılarak yerine ’Tercih’ yazan mühür dağıtıldı.
*Reyhanlı’da sabah saat 08.00’de başlayan oy kullanma sırasında, vatandaşlara tercihlerini yapması için verilen mührün üzerinde, ‘Evet’ yazdığının fark edilmesi üzerine durum İlçe Seçim Kurulu’na bildirildi. Bunun üzerine harekete geçen İlçe Seçim Kurulu, bazı sandıklardaki üzerinde ‘Evet’ yazan mühürleri toplattı. Bir süre duran oy verme işlemi, üzerinde ‘Tercih’ yazan mühürlerin dağıtılmasıyla tekrar başladı.
*Ankara Altındağ Şerife Bacı Meslek Teknik Anadolu Lisesi’nde sandık açılmadan mühürlenmesi gereken pusulalar oy verme işlemi devam ederken mühürlendi.
*Kayseri Talas’ta, Sahra Galip Özsan İlkokulu çevresindeki bir çöp kutusunda kullanılmamış oy pusulaları bulunması üzerine tutanak tutuldu.
*Ankara Altındağ’da Şerife Bacı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ndeki müşahitleri engelleme girişimine avukatlar müdahale etti. Müşahitlere engel olmak isteyen şahıs müşahitlerden özür diledi.
*Yozgat Sorgun’da oylar bir arabanın içinde mühürlenirken görüntülendi. Videoyu çeken kişi “‘Evet’e mi basıyorsunuz?” diye soruyor ve karşılığında ‘Evet’ yanıtını alıyor.
*Ankara Sincan Fatih okulu 1427 nolu sandıkta mühürsüz zarfta yaklaşık 120’nin üzerinde oy kullanıldı
*İstanbul Ayazağa’da yaşanan saldırıda tutanak tutularak oy kullandırılmadı. AKP’liler sandık başkanını da darp etmeye kalkıştı, engellendi

Oylama sona erdi ama…

YSK’nın açıkladığı kurallar uyarınca sandıklardan gelen sonuçlar 21.00’den itibaren kamuoyu ile paylaşılmaya başlandı. Bunlar gibi pek çok olayla geçen referandumda ihlaller, sandıkların kapanması ile de bitmedi. Bazı sandık kurullarının seçmene mühürsüz oy pusulası ve zarf verdiği iddialarını ele alan Yüksek Seçim Kurulu, sandık kurulu mührü taşımayan oy pusulası ve zarfların dışarıdan getirilerek kullanıldığı kanıtlanmadıkça geçerli sayılmasına karar verdi.
Türkiye’nin kaderinin belirlendiği referandumun en dikkat çekici noktalarından biri de katılımın yüksekliği oldu. Türkiye genelinde katılım oranının ise yüzde 86 dolayında oldu. Televizyonlarda yer alan ilk bilgilere göre, referandumda ilk sonuçlar “Evet” oylarının önde olduğunu gösterdi. “Evet” oyları yüzde 63,4 seviyesinde iken, “Hayır” oyları ise yüzde 36,6 oranında olduğu bildirildi. AA’nın verilerine göre, yurt dışında oy kullanan kişilerin yüzde 58’i “Evet” dedi. “Hayır” oylarının oranı ise yüzde 40,56 oldu. Sandıklar açılmaya devam ederken, YSK’nın mühürsüz oy açıklaması tepki çekmeye devam etti. Mühürsüz oy pusulası ve zarfların dışarıdan getirilerek kullanıldıkları kanıtlanmadıkça geçerli sayacak YSK’ya muhalefetten tepki yağdı.
Açılan sandık oranının yükseldikçe “Evet” ve “Hayır” oyları arasındaki fark da azalmaya başladı. Sandıkların yüzde 79’u açılmışken, “Evet” oylarının oranı yüzde 53 dolayında iken “Hayır” ise yüzde 46 seviyesindeydi. İlerleyen saatlerde İstanbul ve Ankara başta olmak üzere, bir çok büyük şehirde “Hayır” önde seyretmeye başladı.
YSK’ya tepkiler sürerken, AKP’nin resmi Twitter hesabından yapılan paylaşımda Başbakan Binali Yıldırım’ın, “Saat 20:30’da tüm vatandaşlarımız AKP Genel Merkezi’ne davet ediyorum” ifadeleri yer aldı. Muhalefet cephesinde ise manipülasyon iddiaları sürüyordu.  CHP Genel Başkan Yardımcısı Erdal Aksünger, “Sandıklar açılmadan manipülasyon yapılıyor. Vatandaşlarımızın verilere itibar etmemesini istiyoruz” dedi. CHP İzmir Milletvekili Mustafa Balbay “Anadolu Ajansı yüzde 99,7 tamam diyor. YSK’ya yüzde 70 girdi. Sayımın ortalarındayız” ifadelerini kullandı.
Güne damgasını vuran ise, CHP İstanbul Milletvekili Eren Erdem’in 500 bin kişi tarafından izlenen Periscope yayını oldu. Erdem yayınında, AA verilerinin gerçeği yansıtmadığını öne sürerek, “Manipülasyon yapılıyor. Bu sonuçlara güvenmeyin. Hayır öne geçti. Sandıkları terk etmeyin” dedi.
HDP Sözcüsü Osman Aydemir, canlı yayında yaptığı açıklamalarda YSK’nın mühürsüz oy pusulalarına izin vermesinin yanı sıra Anadolu Ajansı’nın eleştirdi.

Kılıçdaroğlu: Meşruiyete gölge düştü

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu referanduma ilişkin ilk açıklamasını Ankara’daki parti genel merkezinde yaptı. Kılıçdaroğlu, “Hiçbir kurum kendisini parlamentonun üzerinde göremez” dedi. Kılıçdaroğlu, hukuki açıdan da vicdanı açıdan da referandumun meşruiyetine gölge düşürüldüğünü söyledi.
Bahçeli’den AKP’ye “şükran”
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli referanduma ilişkin yazılı açıklama yaptı. Bahçeli, “Türk milleti demokrasi sınavından alnının akıyla çıktı. Cumhurbaşkanı, Başbakan ve AK Parti’ye şükranlarımı sunuyorum” dedi.

Erdoğan: Atı alan Üsküdar’a geçti

Huber Köşkü’nde açıklama yapan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise “Evet oyu veren herkese şahsıma gösterdikleri güven için şükranlarımı sunuyorum. Atı alan Üsküdar’a geçti” diye konuştu.

YSK Başkanı Sadi Güven: Evet mührü halkın iradesini yansıtıyor

YSK Başkanı Sadi Güven ise YSK’nın tartışmalı kararlarına ilişki açıklamalar yaptı. Güven, “Evet mührü halkın iradesini yansıtıyor” dedi. Güven, kesin olmayan sonuçlara göre, Evet ve Hayır oyu arasındaki fark 1 milyon 252 bin olduğunu belirtti. Halkoylamasında “Evet” sonucu çıktığını belirten Güven, kesin sonuçların 11-12 gün içerisinde belli olacağını söyledi. Güven, “YSK, sandık kurulu tarafından mühürlenmemiş oy pusulalarının geçerli olduğuna ilişkin kararı ilk kez almamıştır” dedi.
AA’nın verilerine göre, referandumda yüzde 51,2 “Evet” oyu verildi. “Hayır” diyen seçmenin oranı yüzde 48,8 olarak açıklandı. İstanbul, Ankara ve İzmir’de seçmenin çoğunluğu anayasa değişikliğine destek vermedi. En yüksek “Hayır” oyu ise Dersim’den çıktı.

“Hayır biz kazandık”

Sayımın bitmesi de tartışmaları sonlandırmadı. Onlarca kentte sokağa çıkan yüzbinlerce insan günlerce protesto eylemi yaptı. “Hayır biz kazandık” diyen binler yaptıkları yürüyüşle referandumu protesto etti.

İtirazlar da reddedildi

Muhalefet partileri; CHP, HDPve Vatan Partisi de YSK’ya referandumun iptal edilmesine dönük dilekçe verdi. YSK ise 16 Nisan’da yapılan referandum ile ilgili yapılan tüm itirazları reddetti. YSK, itirazların 10 üyenin ret, bir üyenin kabul yönündeki oyuyla oy çokluğu ile alındığını açıkladı.

CHP’den 81 ilde eylem kararı

16 Nisan referandumun 1. yılında ise CHP 81 ilde yapma kararı aldı. Bugün eşzamanlı yaılacak eylemlerde YSK ve AKP protesto edilecek.
Fırat Yeşilçınar
© https://ozguruz.collateral-freedom.org
14.04.2018

2018-04-16T15:58:30+00:00